skladki-grafy

Czy ZUS ma prawo kwestionować umowy i wysokość składek na ubezpieczenie społeczne?

Jak wiemy ZUS przyjął za zasadę podważania umów podlegających oskładkowaniu tuż przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia. Kwestionując umowę ZUS wydaje decyzję o podleganiu ubezpieczeniu przez wykonującego pracę, zaś pierwszą umowę cywilnoprawną na niską kwotę często traktuje jako „sposób obejścia prawa”. Przy tym sądy, rozpatrując odwołania przedsiębiorców, przeważnie stają po stronie ZUS. Nadto, w praktyce ZUS w zakresie kontroli ma większe uprawnienia niż Państwowa Inspekcja Pracy. Dlaczego? Ponieważ Inspektor PIP może tylko apelować do pracodawcy o zmianę formy zatrudnienia. I jeśli zdecyduje się na skierowanie sprawy do sądu, to musi wykazać naruszenie prawa. Tymczasem ZUS może po prostu wydać decyzje i stwierdzić jak to jest umowa.

Te działania ZUS oceni obecnie Trybunał Konstytucyjny na wniosek Konfederacji Lewiatan złożony w lipcu 2018 r. Trybunał zbada prawo ZUS do ustalania składek na ubezpieczenie społeczne w związku z tym, że wniosek do TK o stwierdzenie czy organ rentowy ma prawo do kwestionowania rodzaju umów i wysokości składek złożyła Konfederacja Lewiatan. Sprawie został już nadany w Trybunale Konstytucyjnym numer (K5/18).

Zdaniem Konfederacji Lewiatan, prawo ZUS do ingerowania w umowy „stanowi naruszenie zasad tworzenia norm odnoszących się do danin publicznych oraz zasady ochrony własności prywatnej”. Dzieje się tak przez nieprecyzyjne przepisy dające ZUS prawo do wydania indywidualnych decyzji w zakresie podlegania ubezpieczeniom. Mogą one dotyczyć ustalania wymiaru składek oraz ich poboru. Nim to jednak nastąpi, organ stwierdza nieważność stosunku cywilnoprawnego stanowiącego tytuł ubezpieczenia. Jak wskazuje Konfederacja Lewiatan, „zakwestionowany przez nas przepis umożliwia wkraczanie ZUS w stosunki gospodarcze, w treść stosunków cywilnoprawnych w kontekście ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (…) A to bezpośrednio prowadzi do wpływu organu rentowego na wysokość składek na ubezpieczenie społeczne płaconych przez firmy. I to w sytuacji, kiedy nie ma precyzyjnego uregulowania kompetencji ZUS w kwestii badania stosunków cywilnoprawnych”.

Andrzej Radzisław

Andrzej Radzisław

Radca prawny, partner Kancelarii Goźlińska, Petryk & Wspólnicy. Ekspert w zakresie ubezpieczeń społecznych. Był przez 14 lat zatrudniony w centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Departamencie Ubezpieczeń i Składek, gdzie m.in. brał udział w opiniowaniu aktów prawnych związanych z ubezpieczeniami oraz analizował wydawane przez ZUS interpretacje w zakresie ich zgodności z obowiązującymi przepisami, kontrolował jednostki terenowe ZUS.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *