Finanzen, Euro, Münzstapel auf Tabellen mit Stift und Taschenrechner, Panorama, Hintergrund

Czy ZUS może zakwestionować wysokość wynagrodzenie pracownika?

Mogłoby się nam wydawać, że instytucje państwowe takie jak ZUS nie powinny ingerować w ustalenie stron danej umowy o pracę, m.in. w to ile ma zarabiać pracownik. Niestety jak się okazuje tak nie jest. Od wysokości wynagrodzenia zależy wysokość świadczeń z ubezpieczenia, a jest to już interes publiczny i on ma pierwszeństwo w ochronie.

ZUS może zatem zakwestionować ustalone przez strony wynagrodzenie a w wyrok z 2017 roku Trybunał Konstytucyjnego stwierdził, że to uprawnienie ZUS jest zgodne z Konstytucja. Oznacza to, że w przypadku wątpliwości co do wysokości zasiłku wypłacanego pracownikowi, ZUS może zakwestionować wysokość wynagrodzenia jakie firma wypłaca pracownicy (stwierdzając, że jest zbyt wysokie) i wypłacić zasiłek niższy.

Przyczyną zainteresowania Trybunału Konstytucyjnego tym tematem, było pytanie skierowane przez Sąd Okręgowy w Częstochowie, który przeglądając orzecznictwa w sprawach podobnych, nabrał wątpliwości co do konstytucyjności przepisu. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której nowo zatrudniani pracownicy podpisywali umowy na wynagrodzenia znacznie wyższe od przeciętnych. Kiedy zgłaszali się po wypłatę zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego ZUS stwierdzał, że ustalenie tak wysokiego wynagrodzenia miało na celu wyłudzenie wysokich świadczeń. Wówczas wydawał decyzję o przyznaniu zasiłku w kwocie niższej przyjmując bardzo różne kryteria – od minimalnego wynagrodzenia do wynagrodzenia pracownika na podobnym stanowisku. Pokrzywdzeni odwoływali się do sądów, ale te wydawały różne wyroki.

Podobnie Sąd Najwyższy w uchwale z 2015 r. stwierdził że „w prawie pracy obowiązuje zasada swobodnego kształtowania postanowień umownych, lecz nie jest też sporne, że wolność kontraktowa realizuje się tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to obowiązujące prawo. (…) należy pamiętać, że autonomia stron umowy (…) podlega ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny” (o sygn.. akt II UZ P 2/05).

Zgadzając się z Sądem Najwyższym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że „ZUS ma prawo kwestionować wysokość składek na ubezpieczenie społeczne zwłaszcza ze względu na publicznoprawny charakter stosunku ubezpieczeniowego, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że świadczenie zostało wypłacone na podstawie umowy zmierzającej do obejścia prawa.

Andrzej Radzisław

Andrzej Radzisław

Radca prawny, partner Kancelarii Goźlińska, Petryk & Wspólnicy. Ekspert w zakresie ubezpieczeń społecznych. Był przez 14 lat zatrudniony w centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Departamencie Ubezpieczeń i Składek, gdzie m.in. brał udział w opiniowaniu aktów prawnych związanych z ubezpieczeniami oraz analizował wydawane przez ZUS interpretacje w zakresie ich zgodności z obowiązującymi przepisami, kontrolował jednostki terenowe ZUS.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *